Ortadaki Masa

Gençteki Omuzlarımda Taşıdığım Sessiz Yankılar

Bazen bu dinginliğin altında yatan ses, geçmişin uğultusudur. Sanki bütün o keskin virajları dönmüş, bütün o ihtimalleri ya da ihtimal dışı senaryoları, bugün bu İzmir akşamında, eşimin yanında oturup, yeniden yaşıyorum. Bu, bir tür zamanda yolculuk değil; daha çok, bir geriye dönüp bakışın, o anki bütünsel bilgisini, geçmişteki o naif, telaşlı benliğe aktarma çabası.

Eğer o genç, her şeyi kontrol etmeye takıntılı, her kararı matematiksel bir kesinlikle sonuca bağlamaya çalışan ben olsaydım, ona bu satırları yazıyor olsam da, içimde büyük bir burukluk belirirdi. Çünkü o ben, o çağın getirdiği o çoktan var olmuş kuralların baskısı altında, bütün duygusal nüansları basitleştirmeye çalışıyordu. Sanki hayat, iyi yazılmış bir kod parçası gibiydi; girdi verilir, çıktı alınır. Ama hayat, sevgili okuyucu, canlı bir sistem. Girdiler hep belirsizlik, çıktılar ise sadece bir sonraki girdi için potansiyel bir girdi olarak kalıyor.

Hatırlıyorum da, kariyerimde o dönüm noktasına geldiğimde, büyük bir 'doğru algoritma' bulma takıntısı vardı zihnimde. Bu büyük bir projeydi ya da bir pozisyon değişikliğiydi; benim için her şey, basit bir 'alan/daralmış' durumundan ibaretti. Bir nevi, sistemin en optimize edilmiş halini bulma yarışıydı bu. Oysa o anki gerçeklik, siyah beyaz bir iki seçenek sunmuyordu. Arada binlerce gri ton vardı; deneme yanılma, aceleci cesaret ve en önemlisi, bilinmeyene karşı duyulan o tarifsiz kabullenme gerekiyordu.

Kontrol Yanılsaması ve Esnekliğin Bedeli

Oysa şimdi anlıyorum ki, en büyük yanılgımız kontrol yanılsaması. Sürekli olarak "Bu kararın %100 başarı garantisi olmalı" baskısı altında yaşamak, bizi hareketsizlik felcine sürüklüyor. Bir yazılım mühendisi olarak, girdiğim her satırın bir sonucu olacağını varsayarım. Ama insan ilişkileri, kariyerin o organik evrimi; bunlar, girdi ile çıktı arasındaki o kusursuz eşleşmeyi reddeden sistemlerdir. Onlar, sürekli olarak gürültü (noise) üreten, her seferinde beklenmedik bir adaptasyon isteyen canlılardır.

Oysa biz, gençlik ateşimizle, her şeyi düz bir çizgi üzerinde görmek istedik. Oysa hayat, kimi zaman Perlin gürültüsü gibi, küçük, rastgele görünen o sapmalarla en güzel desenlerini oluşturuyor. O sapmalar, hatalar olarak etiketlediğimiz şeyler, aslında bizi mevcut durumumuzdan koparan ve bizi gerçekten olduğumuz yere taşıyan itici güçlerdi.

Şimdiye dönüp baktığımda, o genç benliğe seslenmek istiyorum ki, Acele etme. En iyi çözümler, o en keskin, en net 'ifade'yi bulmaya çalıştığın o anda değil; bilinçli olarak o kontrolden vazgeçtiğin, algoritmanın dışına çıktığın o uzun, dingin nefeslerde gizlidir.

Ve bu, belki de en zor öğrendiğimiz ders: Bazen en mükemmel kod, en rastgele kararın kabul edilmesiyle yazılır. Ve bu kabul, o anın dinginliğini gerektirir.